235 lat Konstytucji 3 maja

Źródło grafiki: https://pixabay.com/photos/polish-flag-flag-nationality-3754952/

Redakcja
2026-05-03 09:29
Komentarze (0)

W dniu 3 maja 1791 roku Sejm Czteroletni przyjął ustawę rządową, znaną jako Konstytucja 3 maja. W tym roku obchodzimy zatem 235. rocznicę jej uchwalenia. I choć konstytucja obowiązywała zaledwie kilkanaście miesięcy, w historii zapisała się jako wyraz nowoczesnych i liberalnych wartości.

Historia Konstytucji 3 maja

Dnia 3 maja 1791 roku Sejm Wielki, zwołany w październiku 1788 roku, uchwalił Konstytucję Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Była to pierwsza konstytucja w nowożytnej Europie i drugą - po konstytucji amerykańskiej - na świecie. Konstytucja 3 Maja przekształcała państwo w monarchię konstytucyjną i wprowadzała zasadę trójpodziału władzy. Głosem suwerennej woli narodu miał być dwuizbowy Sejm.

W 11 artykułach opisano zasady funkcjonowania społeczeństwa i państwa. Konstytucja 3 Maja niosła gwarancje swobód obywatelskich, tradycje chrześcijańskie, tolerancję i wartości Oświecenia. Była dokumentem stanowiącym dowód głębokiego patriotyzmu oraz zrozumienia spraw obywatelskich i społecznych. Obowiązywała jedynie przez 14 miesięcy i jej reformy nie zostały do końca wdrożone. Stała się jednak dziełem tworzącym późniejszą tożsamość suwerennego narodu chcącego zachować niezależność państwową.

Konstytucja wprowadzała:

- trójpodział władzy: ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą,
- zniesienie liberum veto i wolnej elekcji,
- monarchię konstytucyjną, zastępującą władzę królewską,
- ograniczenie przywilejów szlachty na rzecz dobra wspólnego całego narodu.

3 maja jako święto narodowe

Dzień 3 maja ustanowiono świętem narodowym już dwa dni po uchwaleniu Konstytucji, ale jego obchody zostały zawieszone w czasie rozbiorów. Pierwszy raz Święto Trzeciego Maja zostało przywrócone w II Rzeczypospolitej Polskiej. Rocznica uchwalenia Konstytucji 3 Maja została uznana za święto państwowe uchwałą Sejmu Ustawodawczego z 29 kwietnia 1919 roku.

Po II wojnie światowej Święto Narodowe Trzeciego Maja obchodzono jedynie do 1946 roku, gdyż w roku tym władze ponownie zakazały publicznych obchodów rocznicy uchwalenia Konstytucji. Oficjalnie Święto Narodowe Trzeciego Maja zostało zniesione ustawą z 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy.

Dzień 3 maja ponownie stał się świętem państwowym dopiero w latach 90. Wówczas uchwalono ustawę z dnia 6 kwietnia 1990 roku o przywróceniu Święta Narodowego Trzeciego Maja. Ustawą tą ustanowiono także dzień 3 maja dniem wolnym od pracy.

Wskazuje się, że dziś Święto 3 Maja jest nie tylko upamiętnieniem wydarzeń z końca XVIII wieku, lecz także okazją do refleksji nad wartościami, które legły u podstaw nowoczesnego państwa: wolnością, solidarnością i odpowiedzialnością obywatelską. Dziedzictwo Konstytucji 3 Maja pozostaje żywe i aktualne, przypomina o znaczeniu wspólnoty i potrzebie troski o dobro publiczne.

Źródło:

- ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 roku o przywróceniu Święta Narodowego Trzeciego Maja, Dz.U. 1990 nr 28 poz. 160
- komunikat, https://www.gov.pl/web/pozytek/swieto-konstytucji-3-maja-symbol-wolnosci-i-wspolnoty-narodowej
- komunikat, https://www.sejm.gov.pl/sejm9.nsf/komunikat.xsp?documentId=13DB6D12E9380D84C125899F004BB884&symbol=M_WYDARZENIA_KOMUNIKAT
- komunikat MSWiA, https://www.gov.pl/web/mswia/229-rocznica-uchwalenia-konstytucji-3-maja

- komunikat, https://www.gov.pl/web/portugalia/235-rocznica-uchwalenia-konstytucji-3-maja

_____________________________________

Treści publikowane w serwisie internetowym PlanetaPrawo.pl mają charakter informacyjno-edukacyjny. Nie stanowią one porad prawnych i nie zastępują profesjonalnej pomocy prawnej. Administrator oraz autorzy treści nie ponoszą odpowiedzialności za jakiekolwiek skutki związane z ich wykorzystywaniem. Wszelkie prawa zastrzeżone – powołując się na publikację podaj źródło. Wykorzystywanie zawartości serwisu internetowego PlanetaPrawo.pl jako danych treningowych AI jest zabronione.

PlanetaPrawo.pl - przepisy, praktyczne komentarze, orzecznictwo, marketing prawniczy

Polub nas na Facebooku, obserwuj nas na Twitterze oraz Instagramie